دچار كم‌آبى شديد است ، چندان‌كه آب خوردن اهالى در حال حاضر از اصفهان با لوله فرستاده مىشود . دربارهء نايين رجوع كنيد به همين نامواژه در اين فرهنگ كه به تفصيل جميع خصوصيات آن مورد بحث قرار گرفته و در اينجا مىپردازيم به نام بزرگ آن . واژه‌شناسى : زندوان كه صرف وجود كلمهء « زند » در آن نشان قدمت چند هزار سالهء فرهنگ آن است . الآن ديهى حقير است ، ولى نام آن يادآور روزگار كهنى است كه بهدينى يعنى زردشتى در ناحيه رواج داشته است . « زند » در لغت پهلوى به معناى تفسير اوستاى مقدس است و جزء دوم آن « وان » مصحف « بان » پسوند اتصاف و دارايى و تصاحب است و زندوان يعنى نگاهدار « زند » كه اين روزها معمولا آن را به صورت اتباع با اوستا ، زند و اوستا مىگويند ولى « زند » شرح و تفسير اوستاست و اوستا كتاب مقدس دين زرتشتى است . « 1 » زواره Zav re ( h ) زواره امروز شهركى است آباد به قرب اردستان كه فقط 12 كيلومتر تقريبا « 2 » با آن فاصله دارد . آمارگران دولتى آن را دهستانى از شهرستان اردستان به حساب آورده‌اند كه 105 ديه و 8216 نفر جمعيت دارد و از خود زواره كه به‌هرحال ام القراى منطقه است نامى به ميان نياورده‌اند . منابع ديگر جمعيت زواره را 5400 نفر قلمداد « 3 » كرده‌اند در حال حاضر احتمال مىدهيم جمعيت آن اندكى بيشتر باشد . « 4 » از منابع قديم چيز چندانى به‌دست نمىآيد . « زواره از اقليم چهارم و بر سر مفازه نهاده ، برادر رستم ساخت و سه پاره ديه از توابع آن بود حقوق ديوانيش هشت هزار دينار است » . « 5 » ياقوت زواره را ، ازواره ( به ضم همزهء اول و سكون ثانى ) مىخواند و مىگويد : شهركى است در نواحى اصفهان بر سوى

--> ( 1 ) - ن . ك . به : برهان قاطع ذيل كلمهء زند و پازند و هامش آن و تصحيحات مصحح . ( 2 ) - ابو القاسم رفيعى مهرآبادى ، آتشكدهء اردستان ، ج 1 ، ص 146 . ( 3 ) - فرهنگ جغرافيايى اصفهان به نقل از لغت‌نامه ، ذيل عنوان زواره . ( 4 ) - در سال 1375 شهر زواره 7710 نفر جمعيت داشته است . ( 5 ) - نزهة القلوب ، حمد اللّه مستوفى ، به نقل از لغت‌نامه ، ذيل اين واژه .